Gedurende de jaren ’20 van de vorige eeuw werd de Turmac opgericht, de tabaksfabriek in Zevenaar. Eigenaars Willem Carel Buschhammer en Kiazim Emin Bey importeerden tabak uit Turkije en Macedonië, vandaar de naam Tur-Mac. De Turmac-fabriek voorzag velen in Zevenaar van een inkomen en was een belangrijke motor voor de lokale economie.

Wederopbouw

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd een deel van de fabriek vernietigd tijdens een bombardement. Bij de wederopbouw werd besloten om de productie uit de ‘kantoortoren’ te halen, en hier een aparte productiehal voor te bouwen. De ‘toren’ werd in kleinere variant hersteld. Ernaast rees de grote productiehal op. Zo werd HAL12 – in de volksmond ook wel de ‘Turmac-hal’ – in de jaren ’50 gebouwd.

Van Turmac naar BAT

Onderhevig aan internationale marktwerking werden de laatste Turmac-sigaretten in 1960 geproduceerd. Daarna ging de fabriek voor andere fabrikanten sigaretten produceren, voor Rothmans en later de British American Tobacco Manufacturing Company (BAT). De fabriek werd in 2008 gesloten.

In nieuwe handen

Sinds die tijd heeft een deel van het inmiddels fors uitgebreide fabrieksterrein (62.000 m2) gefunctioneerd als douanegebied. In 2012 is het gehele terrein verkocht aan drie partijen: projectontwikkelaars De Klok Groep uit Druten en Solidiam uit Amsterdam en aan gemeente Zevenaar. Gemeente Zevenaar heeft daarbij het voormalige Turmac-hoofdkantoor (3.500 m2), het monumentale Huize Rijck (1.000 m2) en een productieloods (HAL12) van 7.500 m2 aangekocht.

Wonen bij HAL12

De ontwikkeling van HAL12 als podium voor samenwerking staat dus in het kader van een grotere gebiedsontwikkeling. Inclusief de bouw van nieuwe woningen rondom de voormalige productiehal als context. De bouw hiervan gaat begin 2018 van start .

Onder één dak

Sinds 2015 is de publieksdienstverlening van de gemeente gevestigd in de hal. In 2016 is de rest van de gemeente verhuisd naar de aangrenzende kantoortoren. Per juli 2017 heeft de Regionale Sociale Dienst de Liemers (RSD) intrek genomen in HAL12. En in het voorjaar van 2019 hopen we alle andere partners en bezoekers in de hal te kunnen verwelkomen.